اگر منظور انسولین سریعالاثر/کوتاهاثرِ وعده غذایی در بیمار تحت درمان با انسولین است:
بالا بودن قند یک ساعت بعد از غذا بهتنهایی به این معنی نیست که باید فوراً یک دوز اضافه انسولین تزریق شود. طبق ADA 2026، قند بعد از غذا معمولاً برای ارزیابی در ۱–۲ ساعت از شروع غذا بررسی میشود و هدف رایج برای بسیاری از بزرگسالان، اوج قند پس از غذا کمتر از 180 mg/dL است. (Diabetes Journals)
نکته مهمتر این است که انسولین سریعالاثر هنوز در بدن فعال است؛ بنابراین اگر یک ساعت بعد از غذا مثلاً قند 220 یا 250 باشد، تزریق دوز اصلاحی اضافی بدون محاسبه میتواند باعث تجمع دوز انسولین و هیپوگلیسمی چند ساعت بعد شود.
پس این قند بالا چگونه اصلاح شود؟
بطور معمول رژیم انسولینی بر اساس ICR برای وعده و ISF برای دوز اصلاحی، همراه با هدف مشخص قند در هر فرد و توجه به نوع انسولین و کربوهیدرات وعده تنظیم میشود. بنابراین هر بیمار انسولینی باید ضریب اصلاح قند خود را بر اساس این فاکتورها محاسبه کند و در صورت نیاز به اصلاح قند، دوز اصلاحی را طبق فرمول ویژه خودش تزریق کند. این محاسبات با مشورت پزشک و تنظیم زمانبندی درست در تزریق امکان پذیر است.
این نکته نیز مهم است که ابتدا قندهای پایه شما باید تنظیم شده باشد تا درباره قندهای اصلاحی بعد از غذا بتوان انتظارات قابل قبولی را برآورد کرد.
پس همانطور که یک بار قند بالا بعد غذا ملاک تزریق دوز اضافی نیست، تکرار الگوی قند بالا بعد از یک وعده نیز نشاندهنده نیاز به بازتنظیم ICR یا زمان تزریق است.
استثنا: اگر قند بسیار بالا باشد، بهخصوص در دیابت نوع 1، و همراه با کتون، تهوع/استفراغ، درد شکم، تنفس غیرطبیعی یا بدحالی باشد، مسئله دیگر صرفاً «قند بعد غذا» نیست و فرد باید از نظر کتوز/DKA ارزیابی شود که در اینصورت مراجعه به مرکز درمانی ضروری بوده و تزریق دوز اضافه انسولین بدون ارزیابی های آزمایشگاهی لازم حتی میتواند خطر افرین باشد.
✦ دکتر نهلا سادات هاشمی | ش.ن 219330
دیابتولوژیست در پلتفرم سبک زندگی کتونیا