آیا دیابت باعث اختلالات تیروئید می شود؟!
و یا بالعکس اختلال تیروئید پیش زمینه ای برای ابتلا به دیابت است؟
رابطه دیابت و اختلالات تیروئید دوطرفه است اما «علّی و قطعی» نیست. یعنی یکی الزاماً باعث دیگری نمیشود، اما ریسک ابتلا را افزایش میدهد.
آیا دیابت باعث اختلالات تیروئید میشود؟
بله، در برخی افراد احتمال اختلالات تیروئیدی بالاتر است. دلایل علمی:
1. زمینهٔ خودایمنی
در دیابت نوع ۱ (اتوایمیون)، سیستم ایمنی بدن به سلولهای بتا حمله میکند. همین مکانیسم میتواند غدهٔ تیروئید را هم هدف قرار دهد.
به همین دلیل شیوع تیروئیدیت هاشیموتو و گریوز در بیماران دیابت نوع ۱ بیشتر است.
2. تغییرات متابولیک
در دیابت نوع ۲ مقاومت انسولینی، التهاب مزمن و اختلالات چربی خون میتواند عملکرد تیروئید را تحتتأثیر قرار دهد.
مثالها:
-
تبدیل T4 به T3 کاهش پیدا میکند
-
احتمال کمکاری خفیف تیروئید بیشتر میشود
3. اثرات دارویی
برخی داروهای دیابت (مثل متفورمین) میتوانند سطح TSH را کمی کاهش دهند، ولی باعث بیماری تیروئید نمیشوند.
آیا اختلالات تیروئید باعث بروز دیابت میشود؟
بله، اختلالات تیروئیدی، بهویژه پرکاری و کمکاری درماننشده، میتوانند ریسک دیابت یا اختلال قند را بالا ببرند.
1. پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism)
هورمونهای تیروئید وقتی زیاد باشند:
-
تولید گلوکز کبدی افزایش مییابد
-
حساسیت به انسولین کاهش پیدا میکند
-
ضربان قلب، متابولیسم و مصرف انرژی بالا میرود
نتیجه:
خطر بروز اختلال تحمل گلوکز و دیابت نوع ۲ بیشتر میشود.
2. کمکاری تیروئید (Hypothyroidism)
در کمکاری:
-
مقاومت انسولینی افزایش مییابد
-
متابولیسم کند میشود
-
چربی خون بالا میرود
این شرایط بهویژه در افراد مستعد (اضافه وزن، سابقه خانوادگی) زمینهساز دیابت نوع ۲ است.
جمعبندی نهایی
-
رابطهٔ بین دیابت و اختلالات تیروئید دوطرفه است.
-
دیابت نوع ۱ با بیماریهای خودایمنی تیروئید ارتباط مستقیمتری دارد.
-
دیابت نوع ۲ بیشتر از طریق التهاب مزمن، مقاومت انسولینی و اختلالات متابولیک با تیروئید ارتباط پیدا میکند.
-
پرکاری و کمکاری تیروئید میتوانند کنترل قند را مختل یا احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش دهند.
-
توصیهٔ علمی: در بیماران دیابتی، تستهای TSH و T4 باید بهطور دورهای چک شوند؛ و در بیماران با اختلال تیروئید، غربالگری قند خون منطقی است.
زهرا گوهری
متخصص تغذیه و رژیم درمانی
کد نظام 11070 ت
1 پسندیده