اگر انسولین آسپارت (مثل نوورپید) باعث کاهش قند خون نمیشود، نباید خودسرانه آن را با انسولین سریعالاثر دیگری جایگزین کرد؛ مهمترین اقدام، پیدا کردن علت عدم پاسخ به انسولین است.
قبل از تعویض انسولین، چه علتهایی باید بررسی شوند؟
نگهداری نامناسب انسولین: گرما، یخزدگی، تاریخ مصرف یا استفاده طولانی از قلم بازشده میتواند اثر انسولین را کاهش دهد.
اشکال در تزریق: گرفتگی سوزن، تزریق ناقص، نشت انسولین یا تکنیک نادرست تزریق.
لیپوهیپرتروفی محل تزریق: تزریق مکرر در یک نقطه باعث جذب نامنظم انسولین میشود.
دوز یا زمانبندی نامتناسب: مقدار انسولین، زمان تزریق نسبت به غذا و میزان کربوهیدرات مصرفی باید بررسی شود.
مقاومت به انسولین: عفونت، تب، استرس فیزیولوژیک، مصرف کورتون و افزایش مقاومت به انسولین ممکن است نیاز به انسولین را بیشتر کنند.
کمبود انسولین پایه: اگر قند خون حتی در حالت ناشتا یا بین وعدهها بالا میماند، ممکن است مشکل فقط انسولین وعدهای نباشد.
اشکال در اندازهگیری قند: در صورت ناسازگاری عدد دستگاه با وضعیت بیمار، قند خون را با روش معتبر تأیید کنید.
چه زمانی تغییر نوع انسولین مطرح میشود؟
اگر مشکل از جذب یا نگهداری انسولین باشد، ابتدا باید همان مشکل اصلاح شود.
اگر زمان شروع اثر برای کنترل قند پس از غذا مناسب نباشد، پزشک میتواند گزینههایی مانند آسپارت سریعتر یا لیسپرو را بررسی کند.
اگر با وجود تزریق صحیح، نگهداری مناسب و تنظیم منطقی دوز همچنان کنترل قند نامطلوب باشد، باید رژیم کلی انسولین، دوزها و عوامل افزایشدهنده قند بازبینی شود؛ نه اینکه صرفاً نام انسولین عوض شود.
چه انسولینهای سریعالاثر دیگری وجود دارند؟
آسپارت (Aspart) >> آنالوگ سریعالاثر
لیسپرو (Lispro) >> آنالوگ سریعالاثر
گلولیزین (Glulisine) >> آنالوگ سریعالاثر
آسپارت سریعتر (Faster aspart) >> فرمولاسیون آسپارت با شروع اثر سریعتر
انسولین رگولار (Regular human insulin) >> انسولین هیومن کوتاهاثر؛ شروع اثر کندتر و ماندگاری طولانیتر از آنالوگهای سریعالاثر
لیسپرو، گلولیزین و آسپارت از یک خانواده درمانی هستند و تفاوتهای فارماکوکینتیکی دارند؛ اما تعویض آسپارت با یکی از این داروها لزوماً مشکل کنترل قند را برطرف نمیکند.
نکته ایمنی مهم
اگر قند خون بسیار بالا و پایدار است، بهویژه در دیابت نوع ۱، کتون خون یا ادرار را بررسی کنید. در صورت وجود کتون بالا، استفراغ، درد شکم، تنفس عمیق یا اختلال هوشیاری، ارزیابی اورژانسی لازم است. انسولین پایه را در دیابت نوع ۱ خودسرانه قطع نکنید.
✦ دکتر نهلا سادات هاشمی | ش.ن 219330
دیابتولوژیست در پلتفرم سبک زندگی کتونیا