سلام. دو ماه است با تجویز پزشک اسپارتینا/زیکورپا تزریق میکنم و ۷ کیلو کم کردهام. اما اشتهایم خیلی کم شده، بعضی روزها فقط یک وعده میخورم، احساس ضعف دارم و شنیدهام این آمپولها عضله را هم از بین میبرند. چه باید بخورم؟ آیا بعد از قطع آمپول وزنم برمیگردد؟
این آمپولها چطور کار میکنند؟
سماگلوتاید در ایران با نامهای تجاری اسپارتینا و زیکورپا و در دنیا با نامهای اوزمپیک و ویگووی شناخته میشود. این دارو شبیهساز هورمون طبیعی GLP-1 است؛ همان هورمونی که بعد از غذا از روده ترشح میشود و پیام سیری به مغز میفرستد.
نتیجه: اشتها کم میشود، معده دیرتر خالی میشود و قند خون بهتر کنترل میشود. در کارآزماییهای بالینی، این داروها بهطور میانگین ۵ تا ۱۸ درصد کاهش وزن بیشتر از دارونما ایجاد کردهاند. 
مشکل پنهان: کاهش وزن ≠ کاهش چربی
وقتی اشتها بهشدت کم میشود، بدن از همهچیز کمتر دریافت میکند — از جمله پروتئینی که برای حفظ عضله لازم است. در نتیجه بخشی از وزن کمشده، عضله و استخوان است، نه فقط چربی.
در سال ۲۰۲۵، چهار انجمن معتبر علمی آمریکا در حوزهٔ تغذیه، چاقی و طب سبک زندگی، برای اولین بار بیانیهٔ مشترکی دربارهٔ تغذیه در مصرف این داروها منتشر کردند. این بیانیه به عوارض گوارشی، دریافت ناکافی مواد مغذی به دلیل کاهش غذا، و احتمال از دست رفتن قابلتوجه عضله و تراکم استخوان اشاره کرده است.
چرا عضله مهم است؟ عضله موتور سوختوساز بدن است. از دست دادن عضله یعنی متابولیسم کندتر، ضعف، خطر زمینخوردن در سالمندی و برگشت سریعتر وزن بعد از قطع دارو.
۶ اصل طلایی تغذیه در مصرف آمپول لاغری
پروتئین؛ اولویت شمارهٔ یک در هر وعده 
چون حجم غذا کم است، هر لقمه باید ارزشمند باشد. اول پروتئین بشقاب را بخورید، بعد بقیه.
در خلاصههای منتشرشده از این بیانیه، هدف پروتئین حدود ۱.۲ تا ۱.۶ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن در روز ذکر شده است. مقدار دقیق باید بر اساس وزن، سن و وضعیت کلیه توسط کارشناس تغذیه تعیین شود.
منابع مناسب: 
تخممرغ | 
ماهی | مرغ | 
ماست یونانی و پنیر | 
عدس و حبوبات | 
مغزها
وعدهها را حذف نکنید 
حتی اگر گرسنه نیستید، ۳ وعدهٔ کوچک + ۱ تا ۲ میانوعدهٔ پروتئینی داشته باشید. «یک وعده در روز» یعنی کمبود پروتئین و ریزمغذیها.
تمرین قدرتی؛ غیرقابلمذاکره 
پروتئین بهتنهایی کافی نیست؛ عضله باید «پیام استفاده» بگیرد. حداقل ۲ تا ۳ جلسه تمرین مقاومتی در هفته (وزنه، کش ورزشی یا حرکات با وزن بدن).
پیشگیری از کمبود ریزمغذیها 
با کاهش حجم غذا، کمبود ویتامین D، B12، آهن، کلسیم و منیزیم شایعتر میشود. آزمایش دورهای و در صورت نیاز مکمل، با نظر پزشک.
مدیریت عوارض گوارشی 
- لقمههای کوچک، آرام خوردن و توقف بهمحض احساس سیری
- پرهیز از غذاهای خیلی چرب و سرخکردنی (تهوع را تشدید میکنند)
- آب کافی در طول روز، اما نه همراه غذا
- افزایش تدریجی فیبر برای پیشگیری از یبوست
آب و الکترولیت کافی 
کاهش اشتها معمولاً با کاهش نوشیدن همراه است و کمآبی، سرگیجه و ضعف را بیشتر میکند.
آیا بعد از قطع آمپول وزن برمیگردد؟
این یکی از مهمترین واقعیتهاست: طبق همین بیانیه، نرخ قطع این داروها بالاست؛ حدود ۵۰ تا ۶۷ درصد بیماران تا یک سال و حدود ۸۵ درصد تا دو سال مصرف را قطع میکنند.
اگر در دوران مصرف، عادتهای غذایی و ورزشی شکل نگرفته باشد، برگشت وزن بسیار محتمل است — و بدتر اینکه، وزن برگشتی معمولاً چربی است، نه عضلهٔ از دست رفته. 
این دارو را فرصتی برای ساختن عادتهای جدید ببینید، نه جایگزین آنها.
هشدارهای مهم
اسپارتینا، زیکورپا و سایر فرآوردههای سماگلوتاید فقط با تجویز و پیگیری پزشک مصرف شوند
از خرید قلم از فضای مجازی، باشگاه یا منابع غیررسمی جداً پرهیز کنید؛ خطر محصولات تقلبی یا نگهداریشده در دمای نامناسب بالاست. فقط از داروخانه تهیه کنید
قلم را طبق دستور بروشور در یخچال نگهداری کنید
در بارداری و شیردهی مصرف نشود- در سابقهٔ پانکراتیت یا سابقهٔ فردی/خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید مصرف نمیشود
- اگر همزمان انسولین یا گلیبنکلامید مصرف میکنید، خطر افت قند وجود دارد و دوزها باید تنظیم شوند
درد شدید و مداوم شکم که به پشت میزند، یا استفراغهای مکرر ← مراجعهٔ فوری
پرسشهای متداول
آیا آمپول لاغری عضله را از بین میبرد؟
خودِ دارو مستقیماً عضله را تخریب نمیکند؛ اما کاهش شدید غذا و پروتئین، بدون تمرین قدرتی، باعث از دست رفتن عضله میشود. با تغذیه و ورزش درست، این کاهش به حداقل میرسد.
اسپارتینا و زیکورپا با اوزمپیک چه فرقی دارند؟
مادهٔ مؤثر همهٔ آنها سماگلوتاید است و اصول تغذیهای این پست برای همه یکسان است. انتخاب فرآورده و دوز با پزشک معالج است.
روزی چقدر پروتئین بخورم؟
بهطور کلی حدود ۱.۲ تا ۱.۶ گرم به ازای هر کیلو وزن توصیه شده؛ اما مقدار دقیق را کارشناس تغذیه بر اساس شرایط شما (بهویژه سلامت کلیه) تعیین میکند.
آیا پودر پروتئین لازم است؟
معمولاً نه، اگر وعدهها درست تنظیم شوند. در افرادی که اشتهای بسیار کمی دارند، ممکن است کمککننده باشد.
اگر آمپول را قطع کنم، وزنم برمیگردد؟
در بسیاری از افراد بله، مگر اینکه در دوران مصرف، عادتهای غذایی و ورزشی پایدار ساخته شده باشد.
آیا میتوانم بدون نسخه برای لاغری مصرف کنم؟
خیر. 
این دارو عوارض و موارد منع مصرف مهمی دارد و باید زیر نظر پزشک باشد.
جمعبندی: آمپول لاغری ابزار قدرتمندی است، اما هدف، کاهش چربی است نه کاهش وزن به هر قیمتی. پروتئین کافی در هر وعده، تمرین قدرتی و پیگیری با تیم درمان، تفاوت بین «لاغر شدن» و «سالم شدن» را رقم میزند.
اگر آمپول لاغری مصرف میکنید و میخواهید برنامهٔ غذایی متناسب با شرایط خودتان داشته باشید، در بخش مشاورهٔ کتونیا در کنارتان هستیم.
منابع:
- Mozaffarian D, et al. Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: A joint Advisory from ACLM, ASN, OMA, and The Obesity Society. Obesity. 2025;33(8):1475–1503.
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1).
همراه شما در مسیر سلامت، با تغذیهٔ علمی و سبک زندگی سالم
زهرا گوهری | پژوهشگر دوره دکتری تغذیه
کد نظام پزشکی: ت-۱۱۰۷۰ | 
پروفایل من