آنتیبادیهای کلیدی برای تشخیص قطعی دیابت نوع ۱
تشخیص قطعی دیابت نوع ۱ بر پایه وجود آنتیبادیهای مرتبط با جزایر پانکراس (Islet Autoantibodies) استوار است. این آنتیبادیها نشانهای قطعی از تخریب سلولهای بتا توسط سیستم ایمنی هستند. حدود ۹۳ تا ۹۶ درصد از افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، حداقل یکی از این آنتیبادیها را در خون خود دارند .
آنتیبادیهای اصلی تشخیصی
آنتیبادیهای اصلی تشخیصی| نام آنتیبادی | مخفف | توضیح |
|---|---|---|
| آنتیبادی ضد گلوتامیک اسید دکربوکسیلاز | GAD65 یا GADA | شایعترین و پایدارترین آنتیبادی. حدود ۸۰٪ بیماران را شامل میشود . معمولاً اولین آنتیبادی است که در مراحل اولیه بیماری ظاهر میشود. |
| آنتیبادی ضد انسولین | IAA | در افرادی که هنوز انسولین درمانی دریافت نکردهاند، تشخیصی است. آزمایش باید پیش از شروع انسولین درمانی انجام شود . |
| آنتیبادی ضد IA-2 | IA-2A | علیه پروتئین تیروزین فسفاتاز در سلولهای بتا. اختصاصیترین آنتیبادی برای دیابت نوع ۱ محسوب میشود . |
| آنتیبادی ضد سلولهای جزیرهای | ICA | قدیمیترین آنتیبادی شناساییشده. از روش ایمونوفلورسانس غیرمستقیم اندازهگیری میشود . |
| آنتیبادی ضد انتقالدهنده روی ۸ | ZnT8A | جدیدترین آنتیبادی شناساییشده. مخصوص سلولهای بتا بوده و در ۳ تا ۴ درصد مواردی که سایر آنتیبادیها منفی هستند، تنها آنتیبادی مثبت است . |
اهمیت ترکیب آنتیبادیها
اهمیت ترکیب آنتیبادیهاتشخیص قطعی زمانی قوت میگیرد که چند آنتیبادی بهطور همزمان مثبت باشند :
- وجود دو یا چند آنتیبادی خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ را در ۵ سال آینده تا ۶۸ درصد افزایش میدهد .
- وجود سه آنتیبادی این خطر را تا ۱۰۰ درصد در بازه ۵ ساله نشان میدهد .
- حدود ۷۰ درصد بیماران دارای ۳ یا ۴ آنتیبادی مثبت هستند و تنها ۴ تا ۷ درصد افراد مبتلا، هیچ آنتیبادی مثبتی ندارند .
نکات کلیدی در تفسیر
نکات کلیدی در تفسیر۱. تشخیص دیابت خودایمن بزرگسالان (LADA): بسیاری از بزرگسالان با دیابت نوع ۲ تشخیص داده میشوند، اما وجود آنتیبادیهای جزیرهای نشاندهنده LADA (دیابت خودایمن نهفته در بزرگسالی) است که نیاز به انسولین درمانی پیدا میکند .
۲. مراحل پیش از دیابت: مثبت شدن آنتیبادیها، سالها پیش از بروز علائم بالینی قابل تشخیص است . این فرصتی برای پایش و پیشگیری است.
۳. مهمترین محدودیت: نتیجه منفی آنتیبادی، دیابت نوع ۱ را رد نمیکند، زیرا حدود ۴ تا ۷ درصد بیماران آنتیبادی منفی هستند .
۴. زمانبندی آزمایش IAA: برای تشخیص دقیق، آزمایش IAA باید پیش از شروع انسولین درمانی انجام شود. در غیر این صورت، انسولین تزریقی باعث مثبت کاذب میشود .
۵. تأثیر داروها: دریافت ایمونوگلوبولین وریدی (IVIg) میتواند باعث مثبت کاذب در آزمایش GAD شود و تا ۱۰۰ روز در خون باقی بماند .
جمعبندی
جمعبندیبرای تشخیص قطعی دیابت نوع ۱، پنل کامل آنتیبادیهای جزایر پانکراس شامل GAD65، IA-2، ZnT8، IAA و ICA درخواست میشود. وجود حداقل یک آنتیبادی مثبت در کنار علائم بالینی و قند خون بالا، تشخیص دیابت نوع ۱ را تقویت میکند و هرچه تعداد آنتیبادیهای مثبت بیشتر باشد، احتمال و سرعت پیشرفت بیماری بالاتر است .
اگر دیابتی عزیز شما بالای 10 سال دارند، می توانید برای تشخیص قطعی نوع دیابت( ادیابت نوع 1، دیابت مودی، دیابت نوع 2، دیابت لادا) آزمایش تشخیص قطعی نوع دیابت را با پزشکان کتونیا رزرو کنید. منتظرتان هستیم.